Merhaba Ziyaretçi
Forumumuza hoşgeldiniz.Sitemizi daha yararlı şekilde kullanabilmek için lütfen kayıt olun veya giriş yapın.

Temel Linux komutları

Mcanıbek

Kurumsal Üye
Katılım
26 Şub 2020
Mesajlar
26
Tepkime puanı
9
Komut satırı kısayol tuşları
Bash, zsh, sh vb. GNU işletim sistemi için bir kabuk ya da başka bir deyişle komut dili yorumlayıcılarıdır. Aşağıdaki kısayol tuşlarının bazıları komut dili yorumlayıcılarında farklılık gösterebilir. Kısayol tuşlarından çalışmayan olursa şu yöntemi deneyebilirsiniz: Terminal alanı sağ tık -> Tercihler -> Kısayol atamaları(tam ismi aklıma gelmiyor.) olan kısmı seçerseniz, çalışmayan kısayol tuşunuzla çakışan var mı diye bakabilirsiniz. Başka sebebi de olabilir.

Ctrl + Alt + F1Bir sonraki terminale geçmektedir. Birçok Linux dağıtımı açılışla birlikte altı standart terminal açar. Bunlar tamamen birbirinden bağımsızdırlar ve eş zamanlı çalışırlar. Yani birinde bir işlem yapılmaya devam ederken bir diğerine geçip başka bir işleme başlayabilirsiniz.
Ctrl + Alt + T veya Super + T(Super klavyelerde pencere şeklindeki tuştur.)Terminal ekranını açar.
Ctrl + Shift + WTerminal sekmesini kapatır..
Ctrl + Aİmlecin bulunduğu komut satırında, imleç en başa gider. Yazılar silinmez.
Ctrl + Eİmlecin bulunduğu komut satırında, imleç en sona gider. Yazılar silinmez. İngilizce'de end son demek.
Alt + Fİmlecin bulunduğu kelimenin sonuna gider. İngilizce'de forward ileri demek.
Alt + Bİmlecin bulunduğu kelimenin başına gider. İngilizce'de backward geri demek.
Ctrl + Fİmlecin bulunduğu karakterin önündeki karaktere gider.
Ctrl + Bİmlecin bulunduğu karakterin arkasındaki karaktere gider.
Ctrl + Uİmlecin bulunduğu yerden satırın başına kadar ki kısmı keser(panoya ekler.) Daha sonra terminalin yapıştır tuşu Ctrl + Y ile terminalde yapıştırabilirsiniz.
Ctrl + YTerminalde son kestiğimizi imlecin bulunduğu yere yapıştırır.
Ctrl + Wİmlecin bulunduğu kelimenin öncesini siler, bulunduğu kelime dışındaki diğer kelimeleri silmez.
Ctrl + Kİmlecin bulunduğu yerden satırın sonuna kadar ki kısmı keser(panoya ekler.)
Alt + TBu kısayol tuşu, imleç boşluktaysa kendisinden önceki iki kelimeyi ya da imleç kelimenin üzerindeyse üzerinde bulunduğu kelimeyi ve önceki kelimeyi yer değiştirir.
Alt + Lİmleçten sonraki bütün harfleri küçük harf(lowercase) yapar.
Alt + Uİmleçten sonraki bütün harfleri büyük harf(uppercase) yapar.
Alt + Cİmlecin üzerinde bulunduğu harfi büyük yapar ve imleç kelimenin sonuna gider.
Alt + Dİmlecin üzerinde bulunduğu harf ile beraber kelimenin sonuna kadar keser.
Alt + .Önceki komuttaki son kelimeyi yazdırır.
Ctrl + Tİmleçten önceki iki karakteri yer değiştirir.
Ctrl + RÖnceden kullandığınız komutları aratır.
Ctrl + GCtrl + R'deyken bulduğunuz komuta girmeden direk çıkar.
Ctrl + JCtrl + R'deyken bulduğunuz komutu çalıştırmadan kopyalamanızı sağlar. Değişiklik yapabilirsiniz.
Alt + RCtrl + R'deyken bulduğunuz komutu değiştirdiysek, değişiklikten önceki haline geri getirir. Bir daha bu kısayolu kullanırsak yaptığımız değişikliğe döner.
Ctrl + PGeçmişte kullanılan komutları geriye doğru komut satırına getirir. Yukarı tuşu ile aynı işlevi görür.
Ctrl + NKomut geçmişinde ileri doğru gitmemizi sağlar. Aşağı tuşu ile aynı işlevi görür.
Ctrl + LEkranı temizler. Clear komutu ile aynı işlev.
Ctrl + Alt + F7Daha önceden açmış olduğunuz sonra CTRL + Alt + F1 ile çıktığınız X oturumuna geri döner. Burada önemli nokta bunun altı konsollu bir sistemde geçerli olmasıdır. Eğer sisteminizde dört konsol varsa büyük ihtimalle bu işin tuşu F7 değil F5 olacaktır.
Ctrl + Alt + Fn (n=7-12)n numaralı X terminaline geçer. Birden fazla X kullanmak mümkün olduğu için bunlar arasında geçiş yapabilirsiniz.
Tab (sekme)Yazmakta olduğunuz komutu tamamlar (text terminalde). Mesela README dosyasını okutmak için more RE yazıp TAB'a basarsanız o anda bulunduğunu dizindeki RE ile başlayan dosyaların listesini görürsünüz, eğer tek dosya varsa satır tamamlanır. Aynı şey komut isimleri için de geçerlidir, bas yazıp taba bastığınızda hemen basename diye komutun tamamlandığını görürsünüz <Yukarı-aşağı ok> Daha önceden girilmiş komutlar arasında gidip gelmenizi sağlar.
Tab TabTab'la eşleştirme olmadığında bir daha tıklarsanız olası komutları gösterir.
Shift + PgUpTerminal çıktısında ileri geri hareket etmenizi sağlar (ekrandan çıkmış olan yazıları görmek vs.)
Ctrl + Alt + (+)(X de) Bir sonraki ekran çözünürlüğüne geçmenizi sağlar. Tanımlı modlar /etc/X11/XF86Config dosyasında durmaktadır. En büyük ekran modu Virtual Screen boyutunu tanımlar.
Ctrl + Alt + BkSpc(X de) Her şeyi iptal edip X'den çıkmanızı sağlar.
Ctrl + Alt + DelSistemi kapatıp reboot (baştan başlatmak) etmek anlamına gelir. Konsoldaki shutdown (kapat) komutu gibi davranır. Reset (Sıfırlama) tuşuna basmayıp bunu tercih etmeniz gerekir.
Ctrl + CMevcut komutu durdur. Genelde konsoldaki basit komutlar için kullanılır.
Ctrl + DEğer sizden girdi kabul eden bir konsol komutundaysanız dosya sonu (EOF) yollar, promptaysanız logout olursunuz. O yüzden iki defa basmayın.(Geçerli kabuk oturumundan çıkar.)
Ctrl + SUzun çıktı içeren komutların çıktı vermesini durdurur. Komut çalışmaya devam eder.
Ctrl + QCtrl + S'den sonra kullanılırsa komutun çıktı vermesini sağlar.
Ctrl + ZÇalışmakta olan komutu duraklatır. Duraklatılan komut bg ile arka planda çalışır. fg ile ön planda çalışır. jobs ile duraklatılan programlar görünür.
Farenin orta tuşuGenelde bir başka pencerede seçilmiş bir yazıyı paste etmeye (yapıştırmaya) yarar. Burada dikkat edilecek nokta Linux altında (KDE ve bazı özel programların istisnası ile) kopyala+yapıştır işleminin Windows'tan farklı olmasıdır. Bir yazıyı seçerseniz, o seçili olduğu sürece yapıştırılabilir olur (bir kez paste edildikten sonra zaten bufferda kalır) yani bir kopyalama emri vermeniz gerekmez, seçip yapıştıracağınız yere gidip orta tuşa basmanız yeter. Konsolda kullanılabilmesi için gpm çalışıyor olması gerekir
Shift + InsertYapıştırma işlemini klavyeden yapar.
Temel Linux komutları
Bilgi edinme komutları


KOMUT (KOMUT SATIRINDA YAZILIŞI)AÇIKLAMA
pwdBulunduğunuz dizinin ismini verir.
hostnameMakinanın konak ismini verir.
whoamiSisteme giriş yaparken yazdığınız kullanıcı isminizi verir.
id [kullanıcı_ismi]Kullanıcının kullanıcı kimliği, birincil grup kimliği ve üyesi olduğu grupları gösterir.
dateSistem tarihi göstermek ya da değiştirmek için kullanılır.Tarihin yerele özgü gösterimle basılmasını isterseniz date +%c yazın. Örneğin "tr_TR" yereli için sadece date komutu Prş Eki 23 21:31:06 EEST 2003 basarken date +%c komutu Prş 23 Eki 2003 21:31:19 EEST basar.date 102321322003 komutu sistem tarihini Prş Eki 23 21:32:00EEST 2003 yapar.Donanım saatini değiştirmek için setclock komutunu kullanmanız gerekir.
timeBelli bir komutun işlemini bitirmesinin ne kadar süre tuttuğunu gösterir. Örneğin, bir dizinin listelenme süresini time ls ile öğrenebilirsiniz.
whoO an sistemde bulunan kullanıcıların kullanıcı isimlerini, hangi uçbirimlerde çalıştıklarını ve sisteme giriş tarih ve saatlerini gösterir.
finger [kullanıcı_ismi]Belli bir kullanıcı hakkındaki bilgi verir.
lastSisteme en son giriş yapmış kullanıcıların bugünden geriye doğru listesi.
moremore sayesinde sayfa sayfa okuyabilirsiniz.
uptimeMakinanın ne kadar süredir açık olduğu bilgisini verir.
ttyBu komutu yazdığınız terminalin ismini bildirir.
psKullanıcının kullandığı uçbirimde çalıştırmakta olduğu komutların ve süreçlerin listesi.
moreSistemin açılışından beri çalışmakta olan bütün süreçlerin listesi.
topTemel sistem durumu, çalışmakta olan süreçler ne kadar bellek/işlemci kullandıkları vs.
uname -aSistem hakkında çekirdek sürümünü, işlemci türü gibi bilgiler.
freeBellek kullanımını gösterir.
df -hBağlı sabit disk bölümlerinin doluluk oranlarını gösterir.
du -sk [dizin]Belirtilen dizin in (belirtilmezse bulunduğunuz dizinin) içeriğinin diskte kapladığı alanın kB cinsinden boyutunu verir.
cat /proc/interruptsÇekirdek tarafından tanımlanmış sistem kesmelerinin listesi.
cat /proc/versionLinux çekirdeğinin sürüm bilgileri.
cat /proc/filesystemsÇekirdekte tanımlı kullanılabilecek dosya sistemlerinin listesi.
cat /etc/printcapYazıcıların düzeni.
lsmodYüklü çekirdek modüllerinin listesi.
set, declare, exportÜçü de kabukta tanımlı ortam değişkenlerinin listesini verir. Tümünü (miras alınanlar dahil) sadece declare verir.
echo$PATH - PATH ortam değişkeninin değerini gösterir. PATH, kullanıcı tarafından çalıştırılabilecek yazılımların aranacakları yerleri kabuğa bildirmek için kullanılır.
moreSistem açılışından itibaren çekirdek tarafından üretilen iletiler. Bu iletiler /proc/kmsg dosyasında bulunur ve dmesg komutu sadece tampondaki son iletileri gösterir.
Genel amaçlı komutlar
  • help Kabuk komutlarının listesini gösterir. Bu komutların herbiri için help komut_ismi komutu ile yardım alabilirsiniz.
  • 'komut_ismi --help Söz konusu komut ile ilgili yardım iletisi basar (varsa).
  • man başlık Sistemdeki kılavuz (man) dosyaları. Bir komut hakkında olabildiği gibi bir dosya ya da bir işlev hakkında da olabilir.
  • apropos başlık söz konusu başlıkla ilgisi olan komutların listesi.
  • ls O an bulunulan dizinin içeriğini listeler.
  • ls -al | more O an bulunulan dizindeki bütün dosyaları gösterir (. ile başlayan gizli dosyaları da) Komut burada more komutuna yönlendirilmiştir, bu sayede çıktının bir ekrandanfazla olması durumunda bir ekranlık çıktıdan sonra devamını göstermek için bir tuşa basmanız gerekir.
  • cd dizin dizin dizinine geçilir; dizin verilmezse ev dizinine geçilir.
  • cp kaynak hedef Bir yerdeki dosya ya da dizinleri başka bir yere kopyalamak içindir. Unix'lerde genelde bu tür komutlarda her zaman kaynak önce hedef sonra yazılır.
  • mcopy kaynak hedef DOS'tan Unix'e ya da tersine (disketi bağlamanız şart değil) bir dosyayı başka bir yere kopyalar.Aynı mantıkta çalışan mdir,mcd,mren,mmove,mdel,mmd,mrd,mformat gibi komutlar da vardır.
  • ln hedef [isim] Sözkonusu hedef e sabit bağ oluşturur. Sözkonusu dosyalar iki yerde de var gibi gözükür, herhangibir değişiklik diğerini de etkiler,biri silindiğinde diğeri kalır. Sabit bağların kısıtlamaları, bağ dosyası ile asıl dosyanın aynı dosya sistemi içinde olması gerekliliği ve
  • dizinlerle özel dosyalara sabit bağ verilememesidir.
  • ln -s hedef [isim] hedef 'e bir sembolik bağ dosyası (isim verilmezse hedef ile aynı isimde) oluşturur.
  • Sembolik bağda hedef 'in nerede bulunacağının bilgisi vardır. Sembolik bağlar dizinler için de kullanılabilir. Tek sorunu hedef silindiğinde bağ bozulmuş olur.
  • rm dosya ... Verilen dosya ları siler. Sileceğiniz dosyanın sahibi olmanız gerekir.
  • mkdir]] dizin dizin dizinini oluşturur.
  • rmdir]] dizin ... Belirtilen dizin 'ler boşsa silinir.
  • rm -r dosya ... Dosya ve dizinleri ve dizinlerin içindeki dizinleri ardarda siler. Root olarak kullanırken dikkat edin, çünkü herşeyi silebilirsiniz!.
  • exit ... Konsoldan çıkar. Eğer terminalde ilk açtığınız kullanıcıda değilseniz, ilk açtığınız kullanıcıya geçiş yapar.
  • cat dosya | more Bir dosyayı sayfa sayfa görüntülemek için kullanılır.
  • less dosya Önceki komuta eşdeğerdir, biraz daha fazla özellikleri vardır
  • vim]] dosya Bir metin dosyasını düzenlemek için kullanılır. Aynı türden nano, joe, mcedit gibi metin düzenleyicileri de kullanabilirsiniz, ancak vim ile UTF-8 kodlu metinleri de düzenleyebilirsiniz. Diğerleri bunu yapamaz.
  • find]] / -name "dosya" dosya adlı dosyayı en üst dizinden itibaren aramaya başlar. Dosya ismi,ve&nbsp gibi arama karakterleri de içerebilir. Örneğin benim sistemimde "fazlames" dizgesi ile fazlamesai.net.txt ve fazlamesai.org.txt dosyaları bulunuyor.
  • locate]] dosyaismi find gibidir, fakat düzenli olarak oluşturulan bir veritabanına bağlıdır, sistemdeki son değişikliklerden haberi olmayabilir.
  • touch deneme.txt 'deneme' isimli dosyanın oluşturulma ve düzenleme tarih bilgilerini şu anki tarihe değiştirir. Eğer böyle bir dosya yoksa sıfır bayt uzunluğunda deneme.txt isimli dosya oluşturur.
  • xinit Pencere yöneticisi olmayan bir X oturumu açar.
  • startx Pencere yöneticili bir X oturumu açar. DOS'daki win komutu gibidir.
  • startx --:1 1 numaralı ekranda X oturumu açar, ilk ekran 0 dır ve komut için öntanımlıdır. Ekranlar arasında <Ctrl><Alt><F7-F8 ...> ile geçiş yapabilirsiniz.
  • xterm Basit bir X uçbirimi açar. Daha hafif sürümleri (rxvt, aterm, eterm gibi) bulunur ve tercih edilir.
  • shutdown -h now Sistemi durdurur. ATX sistemlerde ayrıca makinayı kapatır.
  • halt shutdown -h now ile aynıdır. Sistemi durdurur.
  • reboot shutdown -r now ile aynıdır. Sistemi yeniden başlatır.
Dosya sıkıştırma ve açma komutları
  • gzip -9 dosya Belirtilen dosya yı en iyi şekilde sıkıştırır ve dosya.gz haline getirir.
  • bzip2 dosya Belirtilen dosya yı en iyi şekilde sıkıştırır ve dosya.bz2 haline getirir. Çoğunlukla gzip'den daha iyi sıkıştırır.
  • gunzip dosya.gz gzip ile sıkıştırılmış dosya.gz dosyasını dosya olarak açar.
  • bunzip2 dosya.bz2 bzip2 ile sıkıştırılmış dosya.bz2 dosyasını dosya olarak açar.
  • tar -xvf arsiv.tar İsmi arsiv.tar gibi belirtilen (sıkıştırılmamış) arşiv dosyasını bulunulan dizine açar.
  • tar -zxvf arsiv.tar.gz İsmi arsiv.tar.gz gibi belirtilen sıkıştırılmış arşiv dosyasını bulunulan dizine açar. Dosya uzantısı .tar.gz
  • olan dosyalardan başka .tgz olan dosyaları da açar.
  • tar -zxvf arsiv.tar.gz -C dizin Sıkıştırılmış arşiv dosyasını belirtilen dizine açar.
  • tar -jxvf arsiv.tar.bz2 -C dizin Bzip2 ile sıkıştırılmış arşiv dosyasını belirtilen dizin e açar. (Eski sürümlerde -Ixvf kullanılırdı.)
  • tar -zcvf arsiv.tar.gz dizin1 dizin2 ... dosya1 dosya2 ... Belirtilen dizin ve/veya dosya ları arsiv.tar dosyası haline getirir ve ardından gzip ile sıkıştırıp arsiv.tar.gz haline getirir.
  • unzip arsiv.zip -d dizin arsiv.zip zip arşivini belirtilen dizin e açar.
  • unarj e arsiv.arj arsiv.arj arj arşivini açar.
  • uudecode -o hedef kaynak uuencode ile kodlanmış (genelde eposta ekleri) dosyayı açar.
 

Serdar

WMaster.NET CEO ♥
WMASTER.NET Kurucu
Katılım
23 Şub 2020
Mesajlar
119
Tepkime puanı
57
Detaylı ve faydalı bir konu olmuş teşekkürler (y)
 

Bu içeriği görüntüleyen kullanıcılar (Kullanıcı: 0, Ziyaretçi: 1)

Üst Alt